2009 Jaar van de Creativiteit en Innovatie

Europese themajaren worden sinds 1983 door de Europese Unie benoemd, steeds naar aanleiding van een actueel of aansprekend thema. Innovatie en creativiteit spelen in de huidige tijd een uitermate belangrijke rol. Beide aspecten zijn vereisten om op de wereldmarkt competitief te blijven. Ze dragen bij nieuwe oplossingen te vinden voor actuele maatschappelijke problemen. Veranderingen zouden zo als kansen kunnen worden gezien. Daarom riep de Europese Commissie het jaar 2009 uit tot Jaar van de Creativiteit en Innovatie. In het kader van dat thema opende 2 oktober de fototentoonstelling ‘Slimmerds’ en waren er verschillende congressen over creatieve steden. Verder begint 20 november de week van de creativiteit en innovatie op BNR nieuwsradio, waarin creatieve bedrijven en innovatieve uitvindingen voorgesteld worden. Het uitroepen van een Europees Jaar heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een beproefde manier om het bewustzijn over die thema’s te vergroten, informatie over goede praktijken te verspreiden en onderzoek te stimuleren.
Lieke Veld

Kringloopwinkel Het Goed

Wat: Kringloopwinkel Het Goed
Waar: Zaanstad
Met: winkelbezoekers uit de Zaanstreek en omgeving Amsterdam op zoek naar iets goedkoops en/of bijzonders
Wanneer: Maandag 13.00-18.00 uur, dinsdag, woensdag, vrijdag 10.00-18.00 uur, donderdag 10.00-21.00 uur en zaterdag 10.00-17.00 uur

Actief
Kringloopwinkel Het Goed is een winkel met een missie. Het Goed wil werk maken van het beperken van huishoudelijk afval door het bevorderen van hergebruik. Het Goed stelt zich op als professionele partner in kringloopbedrijvigheid. Dit gebeurt in 29 verzorgde winkels en via de website. De winkel heeft een actieve houding als het gaat om het bevorderen van hergebruik. Het doet er alles aan om het inleveren van goederen zo toegankelijk mogelijk te maken met bijvoorbeeld de haal- en brengservice, of het leeghalen van een huis en veegschoon opleveren. Het is een inleverpunt voor tweedehands spullen, maar ook voor recyclebare producten zoals frituurvet en cartridges. Het geld dat overblijft na aftrek van de vaste lasten, investeert Het Goed in continuïteit en nieuwe milieuvriendelijke bedrijvigheid.
Geen oude troep
Ook de service binnen de winkel is goed. Er is een koffiehoek, een snackautomaat, toiletten en pashokjes in het filiaal in Zaanstad. Verder wordt er goed over nagedacht hoe de producten creatief gepresenteerd kunnen worden. Het assortiment is niet ‘hip’, maar wel van goede kwaliteit. Voor een kringloopwinkel met zulke lage prijzen is het interieur heel netjes en verzorgd. Wat je hier koopt is geen oude troep, maar heeft nog een volwaardig tweede leven voor de boeg.
De oprichter
Bob Crebas (1951) was een dromer die nooit serieus aan het werk leek te komen. Een idealist zonder plan, iemand die zijn eigen weg moest gaan. Op latere leeftijd kwam het succes. Crebas was een van de drijvende krachten achter Marktplaats.nl en Het Goed, de keten van kringloopwinkels. Beide diensten bleken een gat in de markt en trekken nog altijd miljoenen bezoekers per jaar.
Lieke Veld

Vrede door Facebook

Sinds deze week telt Facebook hoeveel connecties er zijn gelegd tussen verschillende godsdiensten, conflictgebieden en politieke denkbeelden, meldt nrc next op 30 oktober 2009.

Op de site peace.facebook.com staat onder meer: Facebook is trots om een rol te spelen bij de bevordering van vrede door het bouwen van technologie die mensen helpt elkaar beter te begrijpen. Door het inschakelen van mensen van verschillende achtergronden om gemakkelijk verbinding te maken en hun ideeën te kunnen delen, doen we conflicten in de wereld afnemen op korte en lange termijn. Kijk ook op www.facebook.com/facebookforgood.
Hilde Roothart

Vrijstaat Amsterdam

Wat: Tentoonstelling over de toekomst van de stad Amsterdam
Waar: Paviljoen in de Tolhuistuin aan het IJ
Met: Zef Hemel, Bureau B+B, Karres en Brands, ZUS en andere stedenbouwkundige bureaus
Wanneer: 27 september – 8 november

Veranderende stad
Hoe ziet de stad er in 2050 uit? Negen stedenbouwkundige bureaus kregen de vrije hand en mochten dromen. Verschillende plekken op het snijvlak van oud en nieuw, dichtbij de ring a10, kregen een nieuwe invulling. De tentoonstelling toont behalve hun maquettes, die eigenlijk veel te statisch zijn, de inspirerende ideeën erachter, want de stad verandert voortdurend en mensen zetten de stad naar hun hand.
Vrijheid, blijheid
In de zoektocht naar nieuwe vrijheid in de ruimtelijke planning van Amsterdam wordt nagedacht over de stad als vrijstaat. In die vrijstaat wordt het recht van de zwakken beschermd tegen de sterken en is ruimte voor individuele expressie. Openheid en openbare ontmoetingsruimtes bleken ook belangrijk in de verschillende ontwerpen. Het begrip vrijheid werd geïnterpreteerd als een autovrij Amsterdam, een vrijhaven, met plekken die vrij zijn van verstedelijking, niet geprivatiseerd en waar je vrij bent om te dwalen en dromen.
Waterlandschap
Zo kwam Bureau B+B met het idee dat de omgeving Sloterplas een luilekkerland moest worden door er een recreatief gebied van te maken waar mensen kunnen ontspannen. De maquette van Bureau Alle Hosper viel me ook op, omdat die helemaal was gemaakt van Lego. Het liet een nieuwe visie zien op het herstructureren van bestaande wijken. Gaasperplas werd voor het voorbeeld de watervrijstaat Gaasperdam, waar de vernieuwing van de woningen wordt overgelaten aan de bewoners. Het wordt een lommerrijk stadslandschap, waarbij het water tot in alle poriën van de wijk doordringt.
Lieke Veld

Make IT fair

Een Europees onderzoek naar de productie en verkoop van mobiele telefoons, van Make IT fair, wijst uit dat telefoonbedrijven als T-Mobile, KPN en Tele2 vaak gratis een mobiele telefoon aanbieden, maar daarbij amper rekening houden met de hoeveelheid e-waste die deze vorm van marketing oplevert. Dat meldt de Nrc next op 20 oktober. Make IT fair is een schoolvoorbeeld van Europese samenwerking tussen non-gouvernementele organisaties. “Doordat we dit onderwerp op Europees niveau aanpakken, kunnen we beter een vuist maken”, legt de Nederlandse Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) uit. ”We staan ook sterker doordat we in alle landen lokaal gegevens kunnen verzamelen.”

In Brussel bestaat sinds 2006 ook de European Coalition for Corporate Justice (ECCJ), een samenwerkingsverband waarin ngo’s lobbyen om de wetgeving in Brussel maatschappelijk verantwoord te krijgen. De nauwere samenwerking hoort bij de strategische vernieuwing van ngo’s die zich met maatschappelijk verantwoord ondernemen bezig houden, zegt Mariëtte Huijstee, onderzoeker bij Somo. “Vooral de onderzoeksafdeling wisselt continu informatie uit. Als een andere ngo al onderzoek heeft gedaan naar een bepaalde productieketen, hoeven wij het wiel niet opnieuw uit te vinden,” vertelt Emma Herman van Fairfood, een internationale non-profit organisatie die de voedingsmiddelenindustrie aanspoort haar ketens te verduurzamen. Tot slot is Europees samenwerken een goede manier om in aanmerking te komen voor financiering uit Brussel, een belangrijke financieringspot voor ngo’s. Naar schatting is er jaarlijks 1 miljard euro te verdelen onder ngo’s “Maar daarmee blijft ook de ngo-wereld gewoon een markt, waarin organisaties elkaar de tent uitvechten voor hun bestaansrecht,” zegt hoogleraar poiticologie Rinus van Schendelen van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Lieke Veld

Internet voor ontwikkelingslanden

Tim Berners-Lee, bedenker van het web richt tegenwoordig zijn aandacht op zijn passies: het slimme, semantische web, gebaseerd op makkelijk toegankelijke databases. En zijn nieuwe project Web 4 Social Development, dat werkt aan internetvoorzieningen voor ontwikkelingslanden: “Slechts 20 procent van de wereldbevolking gebruikt het web, het gaat erom de andere 80 procent aan te sluiten. Als je internet hebt, kun je makkelijker geld verdienen, dat je weer kunt gebruiken voor voorzieningen als schoon drinkwater en onderwijs. Aan de andere kant zeggen sommigen dat het ongepast is om mensen in arme landen eerst toegang te geven tot internet, nog voordat ze een goede gezondheidszorg hebben.”

Toen hij het web bedacht, lag het netwerk er al; de meeste universiteiten waren al aangesloten op internet. In de ontwikkelingslanden is niet alleen sprake van technische vragen, zoals welke netwerktechniek woet worden gebruikt, maar vooral sociale vragen. Moet je internettoegang thuis bieden of op één centrale plek in het dorp? “Je moet mensen in ontwikkelingslanden in ieder geval het gereedschap bieden waarmee zij hun eigen websites kunnen maken. Want het is maar de vraag of jongeren op het Afrikaanse platteland iets hebben aan een sociaal netwerk dat bedacht is voor Amerikaanse tieners.” Daarnaast pleit hij voor het vrijgeven en verbinden van databases. “Er bestaat een natuurlijke terughoudendheid bij overheden om data op het web te zetten. Maar als je gegevens met elkaar verbindt worden ze krachtiger. De ervaring is: mensen vinden de gegevens en gebruiken die voor heel andere dingen dan je van te voren dacht. Dat is de waarde van het web.”
Lieke Veld

Dutch Design Week 2009

Wat: Dutch Design Week Eindhoven 2009, het nieuwste en spannendste werk van meer dan 1500 vormgevers
Waar: 60 locaties in Eindhoven
Met: Design-minnend Nederland onder de rivieren
Wanneer: 17-25 oktober

Wa mooi
Ondanks dat de Dutch Design Week Eindhoven allang is uitgegroeid tot het meest veelzijdige en grootste designevenement van Nederland liepen er dit weekend voornamelijk Brabantse en Limburgse bezoekers en ontwerpers op de verschillende locaties rond. En dat terwijl hier absoluut het allernieuwste en spannendste werk te zien was op het gebied van industrieel ontwerp, concept design, grafisch ontwerp, textiel & mode, ruimtelijk ontwerp, food design en designmanagement. In twee dagen kwam ik slechts toe aan de locaties Strijp-S en DeWitteDame en op beide plekken heb ik niet eens alles kunnen zien. Het is zoveel! Misschien wel iets teveel.
Groen, transparant en sociaal
Veel voorkomende thema’s waren groene energie, duurzaamheid en groen wonen. Hier werd vaak op een creatieve manier mee gespeeld. Bijvoorbeeld met de regenton met geïntegreerde gieter, een studentenstarterspakket met meubels van honingraatkarton, houten kopieën van colaflessen, blikjes bier en pakken melk die als brandhout gebruikt worden en groene energie voor kinderen. Er was een tentoonstelling volledig gewijd aan transparantie, met o.a. foto’s van een huilend meisje die sommige drukkers in China ongevraagd oppoetsten of zelfs weigerden af te drukken. Er waren ook opvallend veel verschillende interpretaties van een schuilplaats, of plekje waar je veilig bent en veel openbare ontmoetingsplekken om de leegheid en eenzaamheid terug te dringen.
Creativiteit en interactie
Als je naar de DDW gaat kan je je kinderen gewoon meenemen, want er is op Strijp-S in ieder geval genoeg te doen. Ze kunnen bijvoorbeeld ballonstempelen, computerspelletjes die op geluid reageren of aardappeltaart eten. De Design Academy Graduation 2009 was iets minder verrassend dan andere jaren. Strijp-S maakt zijn naam als creatieve hart van Eindhoven wel duidelijk waar.
Lieke Veld

The fun theory

“Can fun make more people excersice? Is entertainment the solution to litter?“ Volgens the fun theory wel. Het idee van deze theorie is dat ‘fun’ het beste middel is om menselijk gedrag te veranderen voor een betere wereld. Om deze theorie te bewijzen is er een competitie gestart voor het idee met de meeste humor of waaraan je het meeste plezier beleeft. Voorwaarde is wel dat je idee iets verandert aan het gedrag van mensen dat positief is voor jezelf, de aarde of iets compleet anders.

De wedstrijd is een initiatief van Volkswagen en inschrijven kan nog tot 15 november. De 10 beste inzendingen gaan door naar de finale en zullen begin december in Stockholm bekend worden gemaakt.
Lieke Veld

Mette te Velde biedt hoop met Strawberry Earth

Wie: Mette te Velde
Wat: mede-oprichter Strawberry Earth en journalist

Wat is Strawberry Earth?
Strawberry Earth is een platform voor creatieve, voornamelijk jonge mensen die wat overhebben voor een schoner milieu. Bestaande organisaties met vergelijkbare doelen hebben vaak een gebrek aan creativiteit en humor. We kwamen op het idee voor de naam toen we het Strawberry Fields Memorial bezochten, dat voor mij symbool staat voor het idealisme van de jaren 60. Wij nemen het stokje over. En een aardbei staat voor alles dat lekker, mooi en leuk is, en dat wat je zo wil houden en niet verpesten.
Wat doet Strawberry Earth precies?
Met acties geïnspireerd op carrotmobs uit Amerika hebben we een feest gegeven dat Strawberries and Cream heet in café Waldorf. Deze bar wilde het hoogste percentage van zijn omzet van het feest besteden aan de verduurzaming van hun pand in ruil voor een volle kroeg. Daarna kwam er een bedrijf dat gespecialiseerd is in duurzaam bouwen, Search, langs om gratis advies te geven. Hierna wilden we iets groters doen en hebben we bioscopen benaderd voor het eerste film festival met een groen thema. Met Strawberries and Cream haalden we €1200,- op en voor de verduurzaming van het Ketelhuis was dat meer dan €11500,-. Een groot succes dus! Wij vinden het belangrijk om een grote massa in beweging te krijgen en daarom kunnen mensen elkaar ontmoeten op de Strawberry Earth evenementen en daarna samenwerken. We willen ook direct iets waarmaken, omdat we namelijk willen laten zien dat je heel veel kan doen.
Waarom is Strawberry Earth nodig?
Mensen denken wel over duurzaamheid na, maar vinden het moeilijk om te beginnen. Ze hebben een duwtje in de rug nodig. Dat doen we door evenementen te organiseren. De traditionele groene doelgroep heb je al in je zak zitten, maar we willen ook buiten de cirkel breken en nieuwe mensen meetrekken met behulp van de creatieven. Die zijn daar over het algemeen heel goed in. Zij kunnen een trend zetten en zijn rolemodel voor de grote massa.
Waarom is een duurzame aarde belangrijk voor mensen?
We denken bij milieu snel aan bomen en dieren enzo, maar we zijn zelf ook onderdeel van het milieu. We zijn afhankelijk van het ecosysteem. Als het over zichzelf of over hun kinderen gaat dan spitsen mensen hun oren.
Wat is je wens voor de toekomst?
Mijn Strawberry Earth (ideale wereld) is: een plek waar iedereen toegang heeft tot schoon water, een schone lucht en producten waar geen gif in zit. De mens is in balans met de natuur.
Lieke Veld

Herbsttage door Manufactum

In de productiehallen van een stilgelegde kolenmijn in Waltrop vonden 16 en 17 oktober weer de ‘Herfstdagen’ plaats, een beurs georganiseerd door Manufactum. Het Duitse Manufactum is in 1988 door een idealistische boekhandelaar opgericht als een verzendhuis voor mooie, goeie dingen, dat wil zeggen producten die met liefde en aandacht zijn vervaardigd.

Het bedrijf stelde zich ten doel om hoogwaardige producten die uit de handel waren verdwenen, opnieuw te laten vervaardigen – producten waarvan men vroeger zeggen kon dat ze een leven lang meegingen. Dit in tegenstelling tot onze dagen, waarin het verval van een voorwerp al in de fabricage is ingebouwd. Onze dingen lijden aan korte levensduren, overwaaiende modes – ons speelgoed, onze elektronica, onze computers, onze kleding, het is allemaal vergankelijker dan ooit. Zo snel slaat het bederf toe, dat we niet eens gelegenheid krijgen ons aan de dingen te hechten en we bij technische afdelingen vaak te horen krijgen dat het goedkoper is om een heel ding nieuw aan te schaffen dan om een kapot onderdeel te vervangen. Op dit principe draaien op hoge toeren de machines in de lage lonenlanden: daar wordt instant bederf geproduceerd schrijft de Trouw op 15 oktober. De boekhandelaar in Duitsland kwam in opstand tegen wat hij ‘de banalisering van de producten’ noemde. Bij de jaarlijkse Herfstdagen in Waltrop presenteert zijn firma producten die bij dat seizoen passen: fijne inheemse appel- en bessensoorten, groenten, vleeswaren en worsten, ovens, borstels (handgemaakt), messen (met slijpen en polijsten), schoeisel, kleding etcetera. Voor wie er niet bij kon zijn geldt gelukkig dat Manufactum een verzendhuis blijft en is er de Warenkatalog Nr. 22, een catalogus met van alles en nog wat, van porseleinen schakelaars tot gietijzeren koffiemolens.
Lieke Veld